Αugmented reality is here

Όταν ο Adam Jensen, μας χτυπά τη πόρτα συνθηματικά…

Πριν από κάποιο διάστημα ανακοινώθηκαν τα σχέδια της Google. Η επιδίωξη της αμερικανικής εταιρείας, ονομάζεται «Project Glass» και έχει στόχο την κατασκευή πρωτοποριακών γυαλιών, που θα συνδυάζουν τον πραγματικό κόσμο με τον ψηφιακό. Για όσους δεν γνωρίζουνι, αν και θα είστε από τους λίγους, τα γυαλιά αυτά πρόκειται να έχουν μικροσκοπικές κάμερες και ειδικούς φακούς – οθόνες, που θα επιτρέπουν στο χρήστη, καθώς περπατά, να δέχεται online πληροφορίες και ηλεκτρονικά μηνύματα, να κάνει αναζητήσεις στο διαδίκτυο, να βλέπει βίντεο και να ακούει μουσική, να βγάζει φωτογραφίες και τόσα άλλα.

Επίσης, θα διαθέτουν ενσωματωμένα μικρόφωνα, ώστε να εκτελούν φωνητικές επιλογές του χρήστη. Αν και η εταιρεία επισήμανε ότι κάτι τέτοιο είναι ακόμα σε ερευνητικό στάδιο και πως ίσως αργήσουν να βγουν στην αγορά, το ερώτημα παραμένει. Κατά πόσο είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι τέτοιο; Και σε τι μας χρησιμεύσει μια τέτοια εφαρμογή;

Ο Marshal McLuhan ήταν από τους πρώτους που είδαν την τεχνολογία σαν μία προέκταση του σώματος. Όπως οι ρόδες είναι προέκταση του ποδιού μας, είπε, και το τηλεσκόπιο του ματιού μας, έτσι και τα δίκτυα επικοινωνίας είναι προεκτάσεις του νευρικού μας συστήματος. Και όπως αυτά τα δίκτυα απλώνονται παγκοσμίως, έτσι και το νευρικό μας σύστημα. Η τηλεόραση, είπε ο McLuhan, είναι τώρα πια τα μάτια μας, το τηλέφωνο το στόμα και τα αυτιά μας. Το μυαλό μας είναι το σταυροδρόμι των κεντρικών δρόμων ενός νευρικού συστήματος που απλώνεται σε όλο τον κόσμο. Έχουμε πια παραβιάσει τα όρια που μέχρι τώρα έθετε το δέρμα μας.

Έφτασε, λοιπόν, η εποχή όπου η τεχνολογία θα γίνει ένα με τα ρούχα μας και με το σώμα μας; Ο όρος cyborg πρωτο-χρησιμοποιήθηκε το 1960 από τους Manfred E. Clynes και Nathan S. Kline, μιλώντας στο άρθρο τους “Cyborgs in Space” για πιθανές προσαρμογές και μετατροπές του ανθρώπινου σώματος για να μπορεί να ανταπεξέλθει σε ταξίδια στο διάστημα. Από τότε έχουν γίνει άπειρες αναφορές σε cybernetic organisms (cyborgs) είτε σε λογοτεχνικά βιβλία, είτε σε ταινίες, είτε σε ηλεκτρονικά παιχνίδια. Για παράδειγμα, «ο Άνθρωπος των Έξι Εκατομμυρίων Δολαρίων», η «Βιονική Γυναίκα», αλλά και σε κόμικς με Super-ήρωες, όπως είναι ο Superman, η Wonder woman, κτλ.

Η πραγματικότητα του Adam Jensen …

Στα δικά μας λημέρια έχουμε τον Adam Jensen και το παιχνίδι Deus Ex: Human Revolution. Ο τίτλος του παιχνιδιού προέρχεται από τη φράση Deus Ex Machina, δηλαδή "ο από μηχανής θεός"… στην κυριολεξία όμως. Μια έννοια που δεν μας είναι καθόλου άγνωστη, αφού την γνωρίζουμε από την αρχαία ελληνική ιστορία. Μέσα από το συγκεκριμένο τίτλο εγείρονται πολλά ερωτηματικά που μοιάζουν να είναι πιο επίκαιρα από ποτέ. Η τεχνολογία άλλοτε εμφανίζεται ως μέσο απελευθέρωσης από τους περιορισμούς και τη φθαρτότητα της ανθρώπινης ζωής (τεχνολατρία), άλλοτε να υποκαθιστά την ουσία της ανθρώπινης υπόστασης (τεχνοφοβία) και άλλοτε προβάλλεται η «συμβιβαστική» άποψη που θέλει τον άνθρωπο, ως νοήμον ον, να επιλέγει σχεδόν ελευθεριακά τον τρόπο χρήσης κάθε τεχνολογικής δυνατότητας προς το δικό του συμφέρον (θεωρία της ορθολογικής επιλογής-rational choice theory).

Μέσα από τα βιονικά χρυσοπράσινα μάτια του Jensen, ο κόσμος του μοιάζει ως «ολοκληρωμένος» και ικανός να διορθώσει τις ανεπάρκειες του πραγματικού κόσμου, ξεπερνώντας τους όποιους περιορισμούς, ελλείψεις ή ανικανότητες υπάρχουν. Ενώ το φυσικό, το αληθινό, το πραγματικό φαντάζει ως ελαττωματικό, μειονεκτικό και ελλιπές. Και εδώ είναι που το παιχνίδι απογειώνεται, καθώς παρουσιάζεται η εσωτερική «πάλη» του Adam, ως ενός «νέου» Αδάμ, για το εάν θα αποδεχτεί το «μήλο της τεχνολογίας» με σκοπό την απελευθέρωσή της ανθρωπότητας ή αν θα το αρνηθεί με τις επακόλουθες συνέπειες που μπορεί να έχει μια τέτοια επιλογή.

Η πραγματικότητα της Google…

«Κάθε μέρα σηκώνομαι κι αποφασίζω πώς θέλω να δω τον κόσμο. Πολλές φορές βάζω ένα επιπλέον αφτί πίσω από το κεφάλι μου, ενώ άλλες φορές δημιουργώ μια έκτη αίσθηση, ώστε να μπορώ να διακρίνω αντικείμενα ακόμα και από μεγάλη απόσταση. Τρέχοντας στο δρόμο με το ποδήλατο μου μπορώ να επιλέξω μια στροβοσκοπική όραση, να παγώσω την κίνηση του τροχού ενός αυτοκινήτου και να μετρήσω πόσα μπουλόνια έχει. Μπορώ να ζουμάρω σ’ ένα αντικείμενο χωρίς να περισπάται η προσοχή μου από τις περιρρέουσες διαφημίσεις.

Η ζωή μου μοιάζει με τηλεοπτικό πρόγραμμα. Όμως σε καμία περίπτωση δεν αποξενώνομαι από την πραγματικότητα. Αντίθετα, με όλα αυτά τα τεχνολογικά φίλτρα καλλιεργώ την προσωπική μου ευαισθησία. Έχω υφάνει την τεχνολογία στο σώμα μου κι έχω αποκτήσει πιο υψηλό επίπεδο γνώσης του κόσμου»

Κάπως έτσι νομίζω ότι φαντάζονται οι άνθρωποι της Google πως θα είναι το μέλλον της ανθρωπότητας. Σκεφτείτε για λίγο το κινητό τηλέφωνο και τα αισθήματα εκνευρισμού και ανικανότητας που αισθάνεστε όταν το χάσετε ή το ξεχάσετε στο σπίτι. Ή το να παρακολουθείτε μαυρόασπρη και με «χιόνια» μια έγχρωμη ταινία… Ή το να παίζετε δισδιάστατα ψηφιακά παιχνίδια… Δεν θεωρείτε μειονεκτικά, προβληματικά, λειψά, ελαττωματικά όλα αυτά σε σχέση με την ολοκληρωμένη εμπειρία που μας παρέχει η τεχνολογία; ‘Η σκεφτείτε το τι έχει συμβεί στη σημασία και την εξουσία που έχει σήμερα ο διαιτητής σε ένα ποδοσφαιρικό ματς, όταν οι τεράστιες οθόνες παίζουν και ξαναπαίζουν σε “instant replay” την κρίσιμη φάση του αγώνα.

Ποια είναι η πραγματική πραγματικότητα; Το εικονικό, το τεχνολογικά διαμεσολαβημένο γίνεται πραγματικότερο του πραγματικού, hypereality… υπερπραγματικότητα. Και σε αυτή την υπερπραγματικότητα η Google θέλει να μας «βάλει τα γυαλιά»…

{PAGE_BREAK}

Η δική μου πραγματικότητα …

Στη δική μου πραγματικότητα τεχνολογικό πρότυπο είναι η περίπτωση της Aimee Mullins. Γεννήθηκε χωρίς κόκαλα στις περόνες και όμως κατάφερε να γίνει αθλήτρια με πολλές επιτυχίες, μοντέλο αλλά και ηθοποιός. H Aimee υπήρξε η πρώτη γυναίκα με πρόσθετα πόδια που έλαβε μέρος στο ανώτατο επίπεδο αγώνων NCAA (National Collegiate Athletic Association). Έσπασε τρία παγκόσμια ρεκόρ στους παραολυμπιακούς αγώνες του 1996 στα 100 και 200 μέτρα, καθώς και στο άλμα εις μήκος, χωρίς να την ενοχλεί το ότι δεν είχε δικά της πόδια. Από το 1990 άρχισε να ασχολείται με τη μόδα, όπου και έγινε η μούσα του Βρετανού σχεδιαστή Alexander McQueen, κάνοντας πασαρέλα με ξυλόγλυπτα προσθετικά πόδια.

Το 2007 έγινε σύμβολο για όλες τις αθλήτριες στις ΗΠΑ και πρόεδρος του Women’s Sports Foundation. Στη δική μου πραγματικότητα, λοιπόν, η τεχνολογία έχει νόημα όταν βοηθά πραγματικά τον άνθρωπο. Τον βοηθά να κάνει την εργασία του πιο εύκολα, τον βοηθά να εκφράσει την άποψη του χωρίς να φοβάται, τον βοηθά να ενημερωθεί και να ψυχαγωγηθεί, τον βοηθά να μορφωθεί και να καλλιεργηθεί.

Μερικές φορές αισθάνομαι ότι όλη αυτή η άσκοπη, σε ορισμένες περιπτώσεις, τεχνολογική εξέλιξη έχει οδηγήσει την ανθρωπότητα στη δημιουργία και τη διόγκωση ενός νέου χάσματος μεταξύ αυτών που έχουν τη δυνατότητα και σε αυτούς που αδυνατούν να αποκτήσουν τα τεχνολογικά αγαθά. Και αν και θα περίμενε κανείς ότι η εξασφάλιση των βασικών αναγκών θα ήταν πρώτιστη επιδίωξη, κάνει λάθος. Σε πρόσφατα ντοκιμαντέρ παρουσιάζονται άστεγοι ή άνεργοι στην Αθήνα να μην έχουν τη δυνατότητα απόκτησης βασικών αγαθών, όμως να διαθέτουν ένα ακριβό κινητό ή laptop.

Και αν σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να δικαιολογήσουμε αυτό το σκηνικό, σε χώρες όπως είναι η Ινδία για παράδειγμα, δεν μπορούμε να κάνουμε το ίδιο. Οι συνδρομητές κινητής τηλεφωνίας στην Ινδία ανέρχονται σε περίπου 564 εκατομμύρια σε σύνολο πληθυσμού της τάξεως των 1,2 δις ανθρώπων, με μόνο τα 366 εκατομμύρια από αυτούς, δηλαδή το 1/3 του πληθυσμού, να έχουν πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγιεινής το 2008.

Δημιουργώντας ψεύτικες ανάγκες, οι άνθρωποι θεωρούν ότι είναι πιο εύκολο να ανεβούν τα τεχνολογικά σκαλοπάτια της καταξίωσης. Γιατί, ας μη γελιόμαστε, πολλά από αυτά που μας προσφέρει η τεχνολογία στις μέρες μας είναι άχρηστα και πολλοί τα αποκτούν ή θέλουν να τα αποκτήσουν μόνο και μόνο για να κάνουν φιγούρα. "Κοίτα αμπάρες"… Από τη μία η τεχνολογία μάς προσφέρει τη δυνατότητα στο να εισέλθουμε σε ένα καινούργιο, παράλληλο κόσμο από αυτόν που γνωρίζουμε και από την άλλη είναι γεμάτος παγίδες και αποπλανήσεις. Για μένα μια τέτοια παραπλάνηση είναι τα γυαλιά της Google. Μου φαντάζει μια άχρηστη τεχνολογία. Γιατί όταν μπορείς ανά πάσα στιγμή να έχεις το κινητό σου τηλέφωνο και να κάνεις όλα όσα υπόσχετε η Google, το να κουβαλάς και τα γυαλιά μαζί σου μου φαίνεται ανώφελο.

Ας μην ξεχνάμε ότι τα γυαλιά αυτά, από ό,τι έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής, θα είναι συνδεδεμένα με κάποιο κινητό τηλέφωνο για να λειτουργούν. Χωρίς κινητό τηλέφωνο, γιοκ γυαλιά. Γιατί θα πρέπει, επομένως, ως καταναλώτρια να αγοράσω ένα τέτοιο προϊόν; Για να βγάζω φωτογραφίες στο δρόμο λες και είμαι κατάσκοπος ή παπαράτσι; Τουλάχιστον, όταν κάποιος σήμερα πάει να βγάλει φωτογραφία το καταλαβαίνεις.

Και όχι μόνο αυτό, αλλά θα χαθεί κάθε είδους ιδιωτικότητα. Θα πρέπει να είσαι συνδεδεμένος στο ίντερνετ τις περισσότερες ώρες της ημέρας και να δίνεις αναφορά για το τι κάνεις και που είσαι (στυλ facebook και αν έχει απήχηση μπορεί να είναι και χειρότερα). Ακόμα θυμάμαι συζητήσεις που κάναμε με καθηγητές στο πανεπιστήμιο, που μας έλεγαν με καμάρι πόσο διαφορετική ήταν η δική τους φοιτητική ζωή, όπου κανένας γονιός ή συγγενής δεν μπορούσε να σε βρει στο κινητό για να σε ρωτήσει για χιλιοστή φορά αν έφαγες ή αν κοιμήθηκες αρκετά.

Μια τέτοια κίνηση της Google βρίσκω ότι έχει περισσότερο σκοπούς διαφημιστικούς, μαρκετίστικους παρά ωφέλιμους. Είναι ένας εύκολος και «φτηνός» τρόπος για να κάνεις τον κόσμο να πει «ουαου– η Google είναι και πολύ προχώ εταιρεία». Για να προωθήσει ίσως το αποτυχημένο project Google Plus με ένα άλλο, κατά τη γνώμη μου αποτυχημένο προϊόν, τα Google Glasses.

Ποια είναι η δική σας πραγματικότητα;

Μαρία Γούναρη

{nomultithumb}