The Terry Pratchett memorial service

Το 1983 όμως έγραψε το The Colour of Magic, ξεκινώντας τη σειρά που έγινε σχεδόν ταυτόσημη με το όνομά του, το The Discworld. Πρόκειται λοιπόν για έναν δίσκο, ο οποίος στηρίζεται πάνω σε τέσσερεις ελέφαντες, οι οποίοι με τη σειρά τους ισορροπούν πάνω σε μια γιγάντια χελώνα, τον/την A’Tuin, που πλέει στο διάστημα. Παράλογο και σουρεαλιστικό στήσιμο, που έχει ρίζες, σύμφωνα με πολλούς, σε ινδικούς μύθους αλλά και στην ίδια την αγάπη του Pratchett για την αστρονομία. Οι πιο σχετικοί με το είδος θα δουν ότι ο δίσκος είναι η κατακόρυφη προβολή της σφαίρας, χωρώντας έτσι όλόκληρο το δικό μας κόσμο εκεί (όπως επιδεικνύουν και κάποιοι χάρτες του 19ου αιώνα). Όχι όμως με τη μορφή που τον ξέρουμε, αλλά με παρωδία και λογοπαίγνια.

Είναι ένας κόσμος απόλυτα χαρακτηριστικός του στυλ γραφής του συγγραφέα και λεπτομερής όσο κανένας άλλος (ούτε καν η Μέση-Γη δεν τον αγγίζει). Γεμάτος με όλα τα ιδιαίτερα γνωρίσματα του Pratchett, περιγράφει το οτιδήποτε μέσα του με χιούμορ, λογοπαίγνια, παρωδία και σάτιρα, εισάγει τεχνολογία σε ψευδο-μεσαιωνικές καταστάσεις και βομβαρδίζει τον αναγνώστη με σοβαρότατες κι επικίνδυνα μελετημένες φυσικο-μαθηματικές, κοσμολογικές, κοσμογονικές και φιλοσοφικές θεωρίες του δημιουργού του. Κατά τον προσφιλή του τρόπο, σημειώσεις στο κάτω άκρο της σελίδας προσθέτουν λεπτομέρεια στις λεπτομέρειες και χιούμορ στο χιούμορ.

Εκεί λοιπόν βρίσκεται η πιο αρχαία πόλη του κόσμου, το Ankh-Morpork, το ισοδύναμο του αμαλγάματος της σημερινής Νέας Υόρκης και του Λονδίνου του 18ου αιώνα. Υπάρχουν όμως η… Counter Weight Continent (Ήπειρος Αντίβαρο για να… μη γείρει ο δίσκος) που στην ουσία είναι η Κίνα, το DjeliBeybi, που αντιστοιχεί στην αρχαία Αίγυπτο, η Ephebe και το Tsort, που παραπέμπουν άμεσα στην αρχαία Ελλάδα και την Περσία, αλλά πολεμούν μεταξύ τους μόνο με τη χρήση Δούρειων Ίππων, η γη του ΧΧΧΧ που συνιστά την “ακατανόμαστη” Αυστραλία, και πολλά άλλα…

Στο ίδιο μοτίβο είναι και οι χαρακτήρες: Cohen th Barbarian ή αλλιώς Genghiz Cohen (ασχολίαστο), Didaktylos (Αρχιμήδης), Leonardo Da Quirm (Leonardo Da Vinci), ο προσωπικός αγαπημένος του γράφοντος The Patrician (Machiavelli), ο Sam Vimes (Clint Eastwood πολλών εκδόσεων), ο Eighth Son of the Eighth Son (επίσης ασχολίαστο) και αμέτρητοι άλλοι. Όλοι αυτοί συμμετέχουν σε περισσότερα του ενός έργα, συναντώνται, διασταυρώνονται, συνεργάζονται, δημιουργούν, χαλούν, εξελίσσουν. Το background της κάθε χώρας και του κάθε χαρακτήρα πλέκεται και συνδυάζεται με των υπολοίπων. Εμπλουτίζεται με κάθε έργο, στολίζεται με κάθε υποσημείωση, ολοκληρώνεται με κάθε κάθαρση και ολοκλήρωση της όποιας υπόθεσης.

Έτσι σχηματίζεται ένα δίχτυ, ένας ιστός τόσο πολύπλοκος και πυκνός, που συνθέτει μια σχεδόν πλήρη εικόνα ενός κόσμου. Υπερ-ρεαλιστικού μεν και λίγο παράλογου, απίστευτα πραγματικοφανή, δε! Εκεί που ξεκίνησε με μια καλοκρυμμένη αναφορά στην πολιτική κατάσταση της μοντέρνας Κίνας και το τεχνολογικό αντίστοιχο της φωτογραφικής μηχανής (που αντί για φακό, κλείστρο και φιλμ, περιέχει μονάχα ένα imp που ζωγραφίζει εξαιρετικά καλά και γρήγορα), φθάνει, 41 βιβλία μετά σε προσαρμοσμένα μοντέλα οικονομίας, τεχνολογία ατμομηχανής, υποβρύχια, θεολογία, ποδόσφαιρο και πολλά άλλα.

Οι ίδιες οι λεπτομέρειες γεννούν περισσότερες. Η αναφορά του ποδοσφαίρου φέρνει θέματα χουλιγκανισμού στο προσκήνιο. Οι πολλές φυλές γεννούν φυλετικές διακρίσεις κι αυτό με τη σειρά του δημιουργεί αντιρατσιστικές οργανώσεις (Equal Heights, πάντα με λογοπαίγνιο). Η έμπνευση του κινηματογράφου φέρνει το παραεμπόριο της διασκέδασης, που έχει να κάνει με junk food και τις απάτες που το συνοδεύουν. Η αναφορά των αρχαιών Ελλήνων φιλοσόφων συνοδεύεται από τα καλούδια (και τα… κακούδια) της ελληνικής τουριστικής κουζίνας. Αυτά και αμέτρητα άλλα, συνθέτουν απύθμενο βάθος και λεπτομέρεια στον κόσμο.  

Η μαγεία – αν θέλετε – των παραπάνω, βάφεται με το χαρακτηριστικό όγδοο χρώμα, το Octarine του πρώτου βιβλίου κι έχει να κάνει με το γεγονός ότι από την αρχή μέχρι το τέλος (;) του Δισκό-κοσμου η εξέλιξη και οι μεταβάσεις γίνονται αργά, ομαλά και φυσιολογικά. Μοιάζουν με πραγματική εξέλιξη. Δείχνει σαν το δίχτυ των χαρακτήρων και των background πληροφοριών να συντηρεί τον εαυτό του. Να εξελίσσεται, μαθηματικά και λογικά, σαν Δαρβίνειο μοντέλο προς την πιθανότερη κι επικρατέστερη επόμενη μορφή. Δείχνει, εν ολίγοις, να είναι η ανεξάρτητη οντότητα που αναφέραμε στην αρχή.

Η επαφή, η κοινωνία, με όλο αυτό το δημιούργημα προσφέρει πολλά παραπάνω από μια πλειάδα χιουμοριστικών καταστάσεων, έξυπνα στημένων υποθέσεων κι ύπουλα δοσμένων ριζοσπαστικών φιλοσοφικών θεωριών. Το να διαβάσει κανείς τα 41 έργα από την αρχή μέχρι το τέλος αποτελεί ένα έργο ζωής, αμφιβληστροειδή μικρογραφία του έργου ζωής του συγγραφέα με ανυπολόγιστα οφέλη που διαφέρουν από αναγνώστη σε αναγνώστη γιατί η ποικιλομορφία τους επιτρέπει να δώσουν ξεχωριστές προβολές στο πρίσμα των εμπειριών του κάθε ανθρώπου από τον οποίο εξετάζονται. Ένα κέρδος απαραίτητο και μοναδικό, μιας και δε συναντάται αλλού.

Όμως είμαστε gaming site, όπως συχνά μας υπενθυμίζουν φίλοι μας, και καιρός είναι να αναφερθούμε στα παιχνίδια που φτιάχθηκαν εμπνευσμένα από τα έργα του Terry Pratchett. Αυτά προέρχονται εξ ολοκλήρου από το σύμπαν του Discworld και αριθμούν, ας πούμε, 5+1. Πρώτο και παλαιότατο, είναι το The Colour of Magic, ένα text-adventure που κυκλοφόρησε το 1986 από την Piranha Games για ZX Spectrum, Amstrad CPC και Commodore 64 με δημιουργούς την Delta-4. Είναι το πρώτο και μόνο παιχνίδι που συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένο βιβλίο της σειράς κι είναι σχεδόν απίθανο να το έχετε παίξει. Πιο πιθανό είναι να γνωρίζετε την ομώνυμη (αλλά εντελώς διαφορετική) έκδοση για κινητά που κυκλοφόρησε το 2006.

Σε πιο κοντινά, για εμάς, νερά, βρίσκεται το Discworld, ένα point’n’click adventure παλαιάς κοπής, φτιαγμένο από τις Perfect 10 και Teeny Weeny Games και εκδιδόμενο από την πάλαι ποτέ κραταιά Psygnosis. Πρωταγωνιστής είναι ο μάγος Rincewind (πασίγνωστο πρόσωπο της σειράς) και ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ήταν η υλοποίηση των φωνητικών του μάγου από τον Eric Idle των Monty Python, γεγονός που “προδίδει” κι ενισχύει την άποψη για κοινή σχολή χιούμορ μεταξύ των δύο Βρεττανών γιγάντων. Η ιστορία βασιζόταν στο Guards! Guards! και σε μικρότερο βαθμό στο Moving pictures. Σαν παιχνίδι ήταν αξιόλογο και σαν adventure έξυπνο και πνευματώδες. Η παρουσίαση, δε, του κόσμου του Discworld ήταν εξαιρετική. Κυκλοφόρησε για PC, Mac, Sony PlayStation και Sega Saturn.

Sequel του παραπάνω και επόμενο παιχνίδι στη λίστα μας είναι το Discworld II: Missing Presumed…? Στο ίδιο είδος με τον προκάτοχό του, κυκλοφόρησε το 1996 για PC από την Perfect Entertainment και την Psygnosis, ενώ έγινε port στα Saturn και PlayStation ένα χρόνο αργότερα. Σαν παιχνίδι είναι ό,τι κι ο προκάτοχός του, αλλά σε υπερθετικό βαθμό: περισσότερο υλικό, καλύτερες αξίες παραγωγής, περισσότεροι χαρακτήρες και διάλογοι. Η ιστορία του βασίζεται στο Reaper Man αλλά πάλι υπάρχουν στοιχεία του Moving pictures, πιθανώς λόγω του “Χολυγουντιανού” θέματός του. Τα δύο παραπάνω τρέχουν άνετα σε “σημερινό” μηχάνημα, αν “σημερινό” μπορεί πλέον να θεωρηθεί ένα PC που δουλεύει σε ΧΡ.