Cine-TV: Mad Men
I give you money, you give me ideas!
I give you money, you give me ideas!
Τελικά, αν καταλάβατε (και όσοι δεν το απολαύσατε θα το καταλάβετε εν καιρώ), ο Don Draper είναι ένα κάθαρμα και μισό. Πρόκειται για έναν καταπληκτικό πρωταγωνιστή με τον οποίο πολύ δύσκολα ο θεατής (και δη ο άντρας θεατής) ταυτίζεται μαζί του. Γιατί αν όντως ταυτίζεται, εκεί ξεκινούν τα δύσκολα. Διότι, πώς συμπάσχεις με έναν άνθρωπο ο οποίος εν τέλει πατάει επί πτωμάτων για να ανέβει εκεί που θέλει και που καίει μία μία τις γέφυρες με το παρελθόν, με την ψυχαναγκαστική πειθαρχία ενός καθέξιν πυρομανούς; Κλοπή ταυτότητας, μοιχεία, κανένα μα κανένα συναισθηματικό δέσιμο παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις και μία ζωή στην οποία η επιτυχία από μόνη της γίνεται ένας δαιδαλώδης αυτοσκοπός. Ένας αυτοσκοπός που συχνά αναιρεί την ίδια την προσπάθεια για επιτυχία.
Η νευρική κατάρρευση του Don Draper και των συμπρωταγωνιστών του βρίσκεται καθημερινά στο πρόγραμμα, το παρελθόν τους κυνηγάει όλους, το μέλλον πολλές φορές τους γονατίζει και τα outsider καταλήγουν πρώτα στην κούρσα, με τα φαβορί να καταλήγουν κουτσά και συνήθως αλκοολικά. Άκουσα από φίλο το εξής: «στη σειρά δε συμβαίνει τίποτα, δε μένεις μπροστά στην οθόνη με αγωνία για το τι θα γίνει στο επόμενο επεισόδιο. Όμως την έχεις τελικά αυτή την αγωνία και σε τρώει σα θεατή».
Ο κόσμος της διαφήμισης στο Manhattan είναι αδηφάγος, αδυσώπητος και ανθρωποκτόνος. Η εποχή στην οποία ξεκινάει η σειρά είναι ρατσιστική χωρίς να το ξέρει, βίαια χωρίς να το ξέρει επίσης, φαλλοκρατική, ακραία καπιταλιστική και ψυχροπολεμική μέχρι τελευταίας τρίχας. Και η επιτυχία των δημιουργών του Mad Men είναι ότι η εποχή και οι αλλαγές που επέρχονται σταδιακά περνούν με αριστουργηματικό τρόπο στην οθόνη. Στην πρώτη σεζόν του Mad Men, είναι απολύτως φυσιολογικό οι πάντες να καπνίζουν παντού, ακόμα και οι γιατροί κατά τη διάρκεια μίας γυναικολογικής εξέτασης, είναι απολύτως φυσιολογικό οι πάντες να επιτίθενται σεξουαλικά στο «καινούργιο κορίτσι του γραφείου» (η καταπληκτική Elizabeth Moss υποδυόμενη την Peggy Olson είναι ένα ποίημα), είναι φυσιολογικό η επικεφαλής των γραμματέων να επιβάλλεται διά του στηθοδέσμού της (η στοιχειωτική σε σημεία Christina Hendricks), οι γείτονες να σφαλιαρίζουν τα γειτονόπουλα προκειμένου να πειθαρχήσουν κτλ.
Όλα αυτά συμβαίνουν τόσο ομαλά και ο θεατής απορροφάται τόσο πολύ από το κλίμα που δημιουργείται, ώστε οτιδήποτε πολιτικώς ορθό ακούγεται παράταιρο και ξένο στην πραγματικότητα που παρακολουθούμε. Και όλα αυτά πλαισιώνουν τον πυρήνα της σειράς που αφορά στη λειτουργία της ατμομηχανής του ακραίου καπιταλιστικού ιδανικού, της κατανάλωσης. Και η ατμομηχανή είναι η διαφήμιση βεβαίως. Σε επτά χρόνια προσωπικών ιστοριών, χωρισμών, διαζυγίων, θανάτων, καταστροφών, αυτοκτονιών, επιτυχιών και αποτυχιών, δε μένει ούτε ένα ανθρώπινο συναίσθημα και ένστικτο ανεκμετάλλευτο. Η ηθική δεν έχει καμία θέση στην προσπάθεια εκμετάλλευσης των καταναλωτών και της ώθησής τους προς ένα συγκεκριμένο προϊόν, ακόμα κι αν αυτό προϋποθέτει παραμέριση κάθε κανόνα και δεοντολογίας.
Και η ιδιοφυΐα του Matthew Weiner, δημιουργού της σειράς, εντοπίζεται ακριβώς εδώ: Στο ότι μέσα από μία άσπλαχνη πραγματικότητα, αυτής των πολυεθνικών, των άκαρδων στελεχών και των στυγνών αποφάσεων, αυτό που αναδεικνύεται είναι το ταλέντο, η έμπνευση, εκείνη η καταπληκτική ιδέα που εκτός από διαφήμιση θα μπορούσε να είναι και έργο τέχνης, και κυρίως ο αγώνας των ανθρώπων του χώρου (όπως φαίνεται στο τέλος) να αφήσουν κι ένα δημιουργικό στίγμα στο χώρο, και όπως λέει ο Draper στο «Shut the Door. Have a Seat», να κάνουν κάτι δικό τους χωρίς να είναι πιόνια κάποιων μεγαλομετόχων ή κάποιων executives. Άσχετα με τον αν ο Draper το καταφέρνει αυτό, το μήνυμα μένει και οι περισσότεροι πρωταγωνιστές του Mad Men πάνω σε αυτό πατούν, σε αυτό στηρίζονται και συνεχίζουν μέχρι ένα τέλος που άλλους τους οδηγεί σε κάθαρση, άλλους στην καταστροφή, άλλους… απλά σε ένα τέλος, και τον Don Draper σε μία κατάσταση που τελικά μας τρολάρει όλους.
Σε επίπεδο production values και ερμηνειών το Mad Men φτάνει σε δυσθεώρητα ύψη και εκεί που παραδίδει μαθήματα είναι στον τομέα της γραφής και του σεναρίου. Οι ατάκες διαδέχονται η μία την άλλη, η αναπαράσταση των συνθηκών γραφείου είναι ρεαλιστικές και αξιομνημόνευτες και οι χαρακτήρες σμιλεύονται εξαίσια, μετατρεπόμενοι σε ψηφίδες ενός ζωντανού σκηνικού που σχεδόν αναπνέει. Το πιο συναρπαστικό όμως κομμάτι του Mad Men, είναι αυτή η εκπληκτική δυναμική του και η ικανότητά του να αντανακλά το πέρασμα ταραγμένων εποχών.
Εκεί που άλλες σειρές πατάν στην αχρονικότητα και ακόμα κι αν κρατούν χρόνια θαρρείς ότι λαμβάνουν χώρα στην ίδια εβδομάδα (τόσες και τόσες σπουδαίες σειρές αρνούνται την ύπαρξη της ροής του χρόνου και θυμίζουν diorama μέσα σε γυάλα), το Mad Men λειτουργεί ως ένα ντοκιμαντέρ που αναπνέει τα γεγονότα που στιγματίζουν τη ζωή της εταιρείας, των εργαζομένων σε αυτή και του περιβάλλοντός τους. Η δολοφονία του Κένεντι, ο πόλεμος του Βιετνάμ, τα γεγονότα του Σικάγο, η δολοφονία του Λούθερ Κινγκ, η εποχή των Χίπις, η αλλαγή στη νοοτροπία των ανθρώπων, η ανέλιξη του Underground, η αλλαγή της θέσης της γυναίκας στην κοινωνία, όλα περνούν στο θεατή με ιδιοφυή τρόπο και εξαιρετική φυσικότητα.
Μέσα από επτά αξέχαστες περιόδους, το Mad Men ανεβάζει τον ποιοτικό πήχη των τηλεοπτικών παραγωγών και κάνει πολλές κινηματογραφικές παραγωγές να κοκκινίζουν από ντροπή. Με ένα εξαιρετικό καστ, υπέροχη σκηνοθεσία από ένα σωρό σκηνοθέτες (μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο Hamm), σκηνικά και κοστούμια χολιγουντιανής παραγωγής και την ιστορία της Αμερικής να πιάνει κι αυτή ένα κουτί με pop corn και να παρακολουθεί, το Mad Men είναι από τις κορυφαίες σειρές των τελευταίων ετών που αξίζει 100% την προσοχή σας.
Τελικά ο Draper είναι κάθαρμα, αλλά τουλάχιστον είναι ένα έξυπνο και σχεδόν συμπαθές κάθαρμα.
«-I give you money, you give me ideas!
-You never say Thank You
-That’s what the money is for!»
