Η ιστορία γράφεται από τους νικητές

Γιατί έχει τόση σημασία το ζήτημα του φινάλε του Mass Effect 3

Το άρθρο που ακολουθεί αποτελεί μια άποψη για το “σκάνδαλο” που ξέσπασε γύρω από το φινάλε του Mass Effect 3 και για ποιο λόγο αυτό το θέμα είναι σημαντικό για την βιομηχανία γενικότερα. Το άρθρο δεν περιέχει ΚΑΝΕΝΑ SPOILER για το φινάλε του Mass Effect 3 (εκτός από μερικά links, δίπλα στα οποία υπάρχει σχετική ειδοποίηση) και δεν έχει σκοπό να συζητήσει την ποιότητά του.

Το Misery του Stephen King είναι κυρίως γνωστό λόγω της μεταφοράς του σε ταινία από τον Rob Reiner και της οσκαρικής ερμηνείας της Kathy Bates σε αυτή. Η νοσοκόμα Annie Wilkes (Bates) φιλοξενεί τον συγγραφέα Paul Sheldon στο σπίτι της, αφού ο τελευταίος έχει πέσει θύμα δυστυχήματος.

Η Wilkes είναι η “νούμερο ένα fan” του Sheldon και λατρεύει μια σειρά από βιβλία του, όπου πρωταγωνιστεί ένας δημοφιλής του χαρακτήρας, η Misery Chastain. Στο τελευταίο βιβλίο όμως, ο συγγραφέας σκοτώνει τη Misery, καθώς θέλει να περάσει σε άλλου τύπου ιστορίες που να τον ικανοποιούν περισσότερο. Η Wilkes εξοργίζεται και τον κρατά όμηρο, μέχρι να φέρει πίσω τη Misery σε ένα νέο μυθιστόρημα – φτάνοντας ακόμη και στο σημείο να του σπάσει τους αστραγάλους με μια βαριά, σε μια από τις πιο εμβληματικές σκηνές του σύγχρονου κινηματογράφου.

Οι fans της BioWare δεν προέβησαν σε σωματικές βλάβες εναντίον των developers του Mass Effect 3, αν και δεν είμαστε σίγουροι κατά πόσο θα συγκρατούνταν, αν τους είχαν μπροστά τους. Το πολυσυζητημένο φινάλε του Mass Effect 3 δίχασε τους οπαδούς της σειράς τόσο πολύ, ώστε να δημιουργηθεί ένα ολόκληρο κίνημα στο internet (με συλλογή υπογραφών και τα συναφή).

To εν λόγω κίνημα ζητά από την BioWare να αλλάξει το τέλος του παιχνιδιού με DLC και να τους προσφέρει ένα τέλος που να τους ικανοποιεί – κάνοντας, μάλιστα, έρανο για τον σκοπό αυτό, ο οποίος ως τώρα έχει συγκεντρώσει πάνω από 78.000 δολλάρια για την φιλανθρωπική οργάνωση Child’s Play. Ορισμένοι άλλοι fans πήγαν ακόμη πιο μακριά, ασκώντας δίωξη κατά της BioWare μέσω της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου (FTC) των ΗΠΑ, κατηγορώντας την εταιρεία για ψευδή διαφήμιση, επειδή "το τελικό προϊόν δεν ανταποκρίθηκε σε καμμία από τις υποσχέσεις που έκανε [η BioWare] στην διαφημιστική καμπάνια του παιχνιδιού”.

Τι κάνατε στο αγαπημένο μου παιχνίδι;!

Η οργή των fans στο internet δεν είναι κάτι νέο. Καμπάνιες και υπογραφές οργανώνονται σχεδόν κάθε φορά που κάποιος ήρωας έχει στραβή τη φράντζα του σε κάποιο εξώφυλλο. Το είδαμε να συμβαίνει πρόσφατα με το reboot του Devil May Cry από την Ninja Theory. Το έχουμε δει στο παρελθόν με μια πλειάδα από αγαπημένα franchises. Μόνο που στην προκειμένη περίπτωση, για πρώτη φορά βλέπουμε μια developer να χάνει την ψυχραιμία της με τέτοιο τρόπο.

Από την στιγμή που ξέσπασαν τα κύματα διαμαρτυριών, η BioWare προσπάθησε, τόσο μέσω των fora της, όσο και μέσω δηλώσεων του Casey Hudson, παραγωγού του παιχνιδιού, να κάνει το γνωστό μας “damage control” – να κατευνάσει, δηλαδή, τα οργισμένα πλήθη. “Κατά τη διάρκεια της χρονιάς, θα υποστηρίξουμε το Mass Effect 3 με νέο περιεχόμενο και θα συνεχίσουμε να σας ακούμε, γιατί οι προτάσεις σας και η δημιουργική σας κριτική θα μας βοηθήσει να προσδιορίσουμε τι θα είναι αυτό το περιεχόμενο,” δήλωσε στα fora του Mass Effect ο Hudson, συμπληρώνοντας, “Δεν έχουμε δει για τελευταία φορά τον Commander Shepard.”

Η κατακραυγή υπήρξε τόσο μεγάλη, που ο συν-ιδρυτής της BioWare, Dr. Ray Muzyka, δημοσίευσε μια ανοιχτή επιστολή στο site της εταιρείας, όπου δήλωσε ότι “είναι απίστευτα οδυνηρό να μαθαίνουμε ότι το φινάλε δεν ικανοποίησε τον πυρήνα των οπαδών μας. Το πρώτο μας ένστικτο είναι να υπερασπιστούμε τη δουλειά μας και να δείξουμε τις υψηλές βαθμολογίες των κριτικών – αλλά από σεβασμό στους θαυμαστές μας, πρέπει να δεχθούμε την κριτική και τις απόψεις τους με ταπεινότητα.”

Ο Dr. Muzyka συνεχίζει λέγοντας ότι η παθιασμένη αντίδραση στα φινάλε του παιχνιδιού “μάς εξέπληξε πραγματικά. Πρόκειται για ένα θέμα το οποίο μας ενδιαφέρει πολύ και θα ανταποκριθούμε σε αυτό με τρόπο δίκαιο και έγκαιρο. Εργαζόμαστε ήδη πάνω σε αυτό.” “Αυτό” είναι, σύμφωνα με τον Dr. Muzyka, “ένας αριθμός από πρωτοβουλίες πάνω σε νέο περιεχόμενο, που θα βοηθήσουν στην απάντηση των ερωτημάτων και θα ξεκαθαρίσουν τα πράγματα για όσους ζητούν περισσότερο κλείσιμο στο ταξίδι τους. Δουλεύουμε σκληρά, ώστε να διατηρήσουμε τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στην καλλιτεχνική ακεραιότητα της ιστορίας, ενώ ταυτόχρονα να ανταποκριθούμε στις απόψεις των fans που λάβαμε.”

Δεν έχει γίνει γνωστό τι μορφή θα έχει αυτό το περιεχόμενο, αλλά σύμφωνα με την BioWare, θα ξέρουμε περισσότερα τον Απρίλιο. Το συμπέρασμα που βγαίνει, ωστόσο, είναι ότι η BioWare προσπαθεί να ικανοποιήσει τους πάντες – με τι τρόπο, δεν το γνωρίζουμε αυτή τη στιγμή.

Και εδώ είναι που τα πράγματα γίνονται άκρως επικίνδυνα.

{PAGE_BREAK}

Ποιητική άδεια

Αυτό που συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, είναι πρωτοφανές όχι μόνο στα videogames, αλλά και σε οποιοδήποτε δημιουργικό μέσο. Οι fans προσπαθούν να επέμβουν στο έργο, επειδή δεν έχουν μείνει ικανοποιημένοι από αυτό, και οι δημιουργοί, αντί να υπερασπιστούν τη δουλειά τους και να διατηρήσουν έτσι την ακεραιότητα του εν λόγω έργου, προσπαθούν να ικανοποιήσουν κάποια νεφελώδη αιτήματα με αλλαγές σε αυτό. Πρόκειται για μια κίνηση που προσβάλλει το δικαίωμα του δημιουργού να έχει εξουσία πάνω στο έργο του, με τακτικές που προσομοιάζουν ακόμη και στη λογοκρισία.

Δεν αμφισβητεί κανείς ότι οι fans που βρίσκονται πίσω από αυτή την προσπάθεια, έχουν αγνές προθέσεις. Πρόκειται για θαυμαστές της σειράς που ένιωσαν ανικανοποίητοι από το φινάλε. Το κατά πόσο έχουν δίκιο ή άδικο γι’αυτό, είναι από πολλές απόψεις υποκειμενικό. Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά που συμβαίνει, μια πολυαγαπημένη σειρά να απογοητεύει τους οπαδούς που έμειναν μαζί της καθ’όλη τη διάρκειά της και έχουν αναπτύξει στενή σύνδεση μαζί της.

Το φινάλε της περίφημης τηλεοπτικής σειράς Lost προκάλεσε παρόμοιες αντιδράσεις από τους fans της, όπως και αυτό της καταξιωμένης σειράς επιστημονικής φαντασίας Battlestar Galactica (της οποίας η επιρροή είναι, μάλιστα, αρκετά εμφανής και στα τρία μέρη της space opera της BioWare). Η καταπληκτική σειρά The Sopranos του HBO είχε και αυτή τους ένθερμους υποστηρικτές και πολέμιούς της, σε ό,τι αφορούσε το αμφιλεγόμενο φινάλε της. Ποτέ ξανά όμως, δεν προσπάθησε η κοινότητα των οπαδών να επέμβει δημιουργικά πάνω στο έργο που αποτέλεσε την πέτρα του σκανδάλου. Ίσως κιόλας επειδή κανένα άλλο μέσο δεν διαθέτει τις δυνατότητες διάδρασης που προσφέρουν τα videogames.

Γνωρίζουμε ότι πλέον, μέσω των συνεχώς δικτυωμένων συσκευών μας, οι δημιουργοί ενός παιχνιδιού μπορούν να επέμβουν σε αυτό κατά βούληση και με χίλιους δυο τρόπους. Μπορούν να στείλουν patches που διορθώνουν τυχόν προβλήματα. Μπορούν να διαθέσουν έξτρα περιεχόμενο, ιστορίες, χαρακτήρες, αντικείμενα (δωρεάν ή με το αζημίωτο – κάτι που γέννησε, όπως γνωρίζουμε, ένα ολόκληρο, καινούριο οικονομικό μοντέλο για τις εκδότριες εταιρείες). Μπορούν, ναι, ακόμη και να επέμβουν στην ιστορία ενός παιχνιδιού.

Παράλληλα, η διάδραση ειδικά σε παιχνίδια όπως η σειρά Mass Effect, περιλαμβάνει και την συμμετοχή του παίκτη στη διαμόρφωση της ιστορίας και της συνολικής εμπειρίας που βιώνει μέσω του παιχνιδιού. Μάλιστα, ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της σειράς είναι ακριβώς αυτή η δυνατότητα ο παίκτης να κάνει τις δικές του επιλογές, με έναν χαρακτήρα που έχει διαμορφώσει όπως θέλει, και να επηρεάσει με αυτό τον τρόπο τον κόσμο του παιχνιδιού και τους χαρακτήρες που συναντά μέσα σε αυτό.

Αυτό θεωρούν και οι διαμαρτυρόμενοι οπαδοί ότι συμβαίνει στο φινάλε του Mass Effect 3 – η ελευθερία επιλογής στην οποία έχουν συνηθίσει από τα προηγούμενα παιχνίδια της σειρά, αλλά και, σε μικρότερο βαθμό, από το μεγαλύτερο μέρος του 3, εξαφανίζεται σε εκείνα τα κρίσιμα τελευταία δέκα λεπτά.

Δικαιολογεί όμως αυτό την απαίτηση αυτών των οπαδών για επέμβαση στην ιστορία του παιχνιδιού; Αν οι fans του Lost απαιτούσαν κάτι αντίστοιχο, τα γέλια στο κανάλι ABC θα αντηχούσαν ακόμα. Κι ας τραβήξουμε αυτό το παράδειγμα ακόμη πιο μακριά: θα διανοούνταν ποτέ οι αναγνώστες να απαιτήσουν να αλλάξει ο Alan Moore κάτι στο εμβληματικό του comic, Watchmen; Ή οι θεατές να αλλάξει κάτι ο Christopher Nolan στο The Prestige; Θα ζητούσε κανείς από τον Stephen King ή τον Rob Reiner να αλλάξουν κάτι στο Misery;

Κι αν ενοχλεί η σύγκριση ενός videogame με ένα αναγνωρισμένο comic ή μια ποιοτική ταινία, τότε ίσως πρέπει να αναρωτηθούμε τι θέλουμε τελικά να είναι τα videogames: θέλουμε να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητες που έχουν να γίνουν ένα νέο, συναρπαστικό μέσο ψυχαγωγίας αλλά και αφήγησης; Ή προτιμούμε να παραμείνουν “παιχνίδια”, τα οποία μπορούν να προσφέρουν μόνο λίγες ώρες διασκέδασης και απόδρασης και τίποτε άλλο;

Υπάρχουν δημιουργοί videogames που δεν βρίσκουν καθόλου δύσκολη την απάντηση: μιλώντας το προηγούμενο Σαββατοκύριακο στο Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Smithsonian (με την ευκαιρία της νέας έκθεσης του μουσείου με τίτλο, “Η Τέχνη των Video Games”), ο Paul Barnett, επικεφαλής creative director της πάλαι ποτέ Mythic, είπε: “Αν τα computer games είναι τέχνη, τότε εγώ υποστηρίζω τον δικαίωμα του δημιουργού ενός έργου, να καθορίζει τι θα συμβαίνει σε αυτό. Όπως η J.K. Rowling μπορεί να τελειώσει τα βιβλία της και να πει ότι αυτό είναι το τέλος του Harry Potter – δεν πρέπει να αναγκαστεί να γράψει κι άλλο.”

Στην ίδια εκδήλωση παραβρέθηκε και ο Ken Levine, ιδρυτής της Irrational Games και δημιουργός του Bioshock – ένας δημιουργός που απολαμβάνει, αν μη τι άλλο, τον σεβασμό του κοινού του. “Πιστεύω ότι πρόκειται για μια σημαντική στιγμή,” δήλωσε. “Νομίζω ότι αν αυτοί οι άνθρωποι πετύχουν τον σκοπό τους και η BioWare γράψει το τέλος που θέλουν, θα απογοητευτούν ξανά από το συναίσθημα που αυτό θα τους αποφέρει, επειδή δεν είναι κάτι που δημιούργησαν οι ίδιοι. Το όλο θέμα με θλίβει λιγάκι, γιατί αν συμβεί κάτι τέτοιο, κανείς δεν θα καταλήξει με αυτό που θέλει.”

{PAGE_BREAK}

Επικίνδυνα μονοπάτια

Κι έτσι φτάνουμε στον πραγματικό κίνδυνο που ελλοχεύει, και στην αιτία που το συγκεκριμένο περιστατικό έχει τόση σημασία όχι μόνο για την BioWare, αλλά για τον χώρο των videogames γενικότερα. Αν η BioWare υποκύψει στις απαιτήσεις των οπαδών, δημιουργούνται ορισμένα κακά προηγούμενα. Καταρχήν, μια developer που έχει χτίσει τη φήμη της με παιχνίδια που αποτελούν δυνατές, ποιοτικές αφηγηματικές εμπειρίες, δείχνει ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί μια στιγμή αδυναμίας: είτε κάποιος θεωρεί το φινάλε το Mass Effect 3 αποτυχημένο, είτε όχι, το γεγονός παραμένει ότι οι σεναριογράφοι προσπάθησαν να κλείσουν την τριλογία με τρόπο ιδιαίτερο και δραστικό.

Κάτι που, στις μέρες μας με τα ετήσια sequels και τα franchises εκατομμυρίων δολλαρίων, αποφεύγεται συστηματικά από τις εταιρείες – ακριβώς επειδή θέλουν πάντοτε να υπάρχει το περιθώριο για sequels, για spin-offs και για DLC, για να υπάρχει πάντοτε κίνητρο για τον πελάτη τους να συνεχίσει να επενδύει στο προϊόν τους. Αν αναγκαστεί να το ανακαλέσει, αυτό δίνει δίκαιο σε όσες εκδότριες βάζουν “φίμωτρο” στους developers τους, ώστε να μην ρισκάρουν να χάσουν την πελατεία τους. Καταπνίγει την δημιουργικότητα και την αντικαθιστά με ψυχρή, εμπορική νοοτροπία.

Κι αν το ανασκευασμένο τέλος έρθει ως DLC διά αντιτίμου, τότε προκύπτει άλλο πρόβλημα: η εταιρεία θα αντιμετωπίσει ακόμη περισσότερη χολή, καθώς πέρα από όλα τα άλλα, βρίθουν τα σενάρια συνωμοσίας, ότι το τέλος είναι επίτηδες κακό, ώστε να πουλήσουν ένα καλύτερο φινάλε μέσω DLC, για περισσότερα χρήματα. Η συγκεκριμένη θεωρία είναι εξωφρενική, φυσικά, αλλά αν οι παίκτες που διψούν για ένα διαφορετικό φινάλε επενδύσουν σε αυτό, τότε ανοίγει η πόρτα για να το κάνουν και άλλες εταιρείες.

Και γνωρίζουμε ότι πολλές εταιρείες στο χώρο, δεν θα δίσταζαν καθόλου να πουλήσουν έξτρα περιεχόμενο – ακόμη και ένα πιο πλούσιο, ή ένα εναλλακτικό τέλος – ξεχωριστά από το παιχνίδι τους, για έξτρα κέρδος. Σε μια εποχή που τα παιχνίδια κυκλοφορούν μισοτελειωμένα για να συμπληρωθούν με patch αργότερα, που DLC κυκλοφορούν ταυτόχρονα με το παιχνίδι σε έξτρα τιμή, θέλουμε πραγματικά να δώσουμε δικαίωμα στις εταιρείες να φερθούν στα παιχνίδια ακόμη περισσότερο σαν τεχνικά προϊόντα, αντί για δημιουργικά έργα;

Ανάμεσα στις γραμμές

Ωστόσο, δεν είναι όλα μαύρα. Αν δείχνει κάτι θετικό όλη αυτή η ιστορία, είναι ότι υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός από fans που θεωρούν την ιστορία αρκετά σημαντική, ώστε να δημιουργήσουν μια τέτοια άνευ προηγουμένου θύελλα για τα τελευταία δέκα λεπτά ενός, κατά τα άλλα εξαιρετικού, 35ωρου παιχνιδιού. Που δεν διαμαρτύρονται για το πόσες ώρες διαρκεί το παιχνίδι, ούτε για τους cheaters στο multiplayer, ούτε γιατί το παιχνίδι δεν διαθέτει την καραμπίνα Α ή το σπαθί Β. Έχουν απαιτήσεις από το επίπεδο γραφής και το πώς αυτό επηρέασε την συναισθηματική τους σύνδεση με το παιχνίδι – και είναι διατεθειμένοι να φτάσουν πολύ μακριά για να ακουστούν.

Στο μεταξύ, το internet, ώντας πάντα ο εαυτός του, έχει εξαπολύσει τη δημιουργικότητά του με διάφορους ξεκαρδιστικούς τρόπους: από το πάντοτε εύστοχο σχόλιο του Penny Arcade (χωρίς spoilers), σε ένα video με φινάλε στο στυλ του αξέχαστου Animal House του 1978 (με αρκετά spoilers). Ακόμη και ο συν-δημιουργός του Lost, Damon Lindelof, άφησε τη δική του υπογραφή στο ζήτημα, με ένα post στο Twitter: “Όχι, παιδιά, ΔΕΝ έδωσα συμβουλές πάνω στο φινάλε του Mass Effect 3. Ουφ!” Και βέβαια, ποιος ξεχνάει το δράμα του δύστυχου Marauder Shields (σημαντικά spoilers);

Όπως αναφέραμε, πέρα από τα όσα δήλωσε ο Dr. Muzyka και ο Casey Hudson, δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς σκοπεύει να αντιμετωπίσει την κρίση αυτή η BioWare – μόνο ότι βρίσκεται ήδη στην διαδικασία να το κάνει. Ελπίζουμε μόνο, σαν developers που μας έμαθαν να εκτιμούμε την αξία της επιλογής και των συνεπειών αυτής στα παιχνίδια τους, να συνειδητοποιούν τι θα σημάνουν οι δικές τους επιλογές για τα videogames, ως μέσο και ως αγορά.