Cine-TV News #6

Έχουμε ξεχάσει τα τελευταία χρόνια τι θα πει καλή ταινία τρόμου. Πηγαίου τρόμου, που χτίζεται σταδιακά μέσα από τη συνολικά άβολη και ζοφερή ατμόσφαιρα που περιβάλλει μία καλογραμμένη και έντεχνα σκηνοθετημένη ταινία. Το εξαιρετικα απαιτητικό ειδος των ταινιών τρόμου δυστυχώς έχει εκφυλιστεί τα τελευταία χρόνια, σε παραγωγές που καταφεύγουν στα (παν)εύκολα τεχνάσματα των jump-scares, που συχνά συνδυάζονται με απεικονίσεις υπερβολικής βίας για να δέσει πιο εύκολα η συνταγή. Φυσικά, υπάρχουν εξαιρέσεις στον κανόνα, όπως το Rec, ένα καλοφτιαγμενο mockumentary από την Ισπανία, το ψυχοφθόρο Babadook από την Αυστραλία ή το ιδιαίτερο It Follows από την Αμερική. Εξαιρέσεις είναι, όμως, αφού ως επί το πλείστον τα βαρύγδουπα ονόματα επιμένουν στις εύπεπτες συνταγές, με αποτέλεσμα να περνάνε στη λήθη μετά από τη σύντομη παραμονή στο box office.

Το Witch έρχεται χωρίς τυμπανοκρουσίες, για να μας φέρει μπροστά σε μια ιστορία τρόμου με την αρχετυπική έννοια του ορου, “αδειάζοντας” εντελώς τις φτηνές τακτικές και μεταχειριζόμενο με δεξιοτεχνία τα στοιχεία του υπερφυσικού, των δεισιδαιμονιών καθώς και μιας υποβόσκουσας και ανεξήγητης απειλής, για να συνθέσει μία απόκοσμη, σχεδόν αποκρουστική, ατμόσφαιρα. Η ταινία μας μεταφέρει στον μακρινό 17ο αιώνα, όπου οι πρώτοι άποικοι από την Αγγλία έχουν εγκαθιδρύσει τους πρώτους οικισμούς στη Νέα Αγγλία της Αμερικής.

Οι πρώτες σκηνές δείχνουν τον αφορισμό μίας οικογένειας από την πουριτανικη εκκλησία ενός οικισμού, με την κατηγορία της αμαρτωλής υπερηφάνειας. Παρακολουθώντας την εν λόγω οικογένεια, κάθε άλλο παρά ορθή φαίνεται η απόφαση της ιδιότυπης “ιεράς εξέτασης”, καθώς οι αφορισμένοι αποτελούν έντονα θρησκόληπτους ανθρώπους με την αυστηρότερη έννοια της λέξης. Ο αφορισμός θα τους οδηγήσει ουσιαστικά στην εξορία, καταδικασμένους να ζήσουν απομονωμένοι στις παρυφές ενός δάσους, όπου θα αποφασίσουν να χτίσουν τη ζωή τους μαζί με το κτήμα τους. Από τα πρώτα λεπτά της ταινίας είναι εμφανές ότι κάτι δαιμονικά μεταφυσικό κυριαρχεί στην περιοχή. Η παρουσία αυτού του απόκοσμου στοιχείου κάνει αισθητή την παρουσία του από τα πρώτα λεπτά της ταινίας, αρπάζοντας το νεογέννητο βρέφος της οικογένειας κυριολεκτικά κάτω από τα μάτια της μεγαλύτερης αδερφής του.

Ο αναπάντεχος και ανεξήγητος χαμός του βρέφους θα καταστρέψει συθέμελα την όποια αρμονία είχε απομείνει στην οικογένεια, διαλύοντας τον ψυχικό κόσμο πρωτίστως της μάνας, αλλά και του πατέρα, που ήδη ένοιωθε ανήμπορος να προστατεύσει αλλά και να προσφέρει τα προς το ζην στην οικογένειά του. Το χτύπημα είναι τόσο μεγάλο, που συνδυασμένο με τις δεισιδαιμονίες της εποχής και τα δογματικά πιστεύω, δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, όπου οι σκέψεις των πρεσβύτερων της οικογένειας εναλλάσσονται μεταξύ της εξήγησης πως αντιμετωπίζουν θείες δοκιμασίες και της πιθανότητας να έχουν έρθει αντιμέτωποι με δαιμονικές μάγισσες.

Δεν χρειάζεται να αναφερθούμε περαιτέρω στην υπόθεση. Οι καταστάσεις περιπλέκονται, τα ανεξήγητα συμβάντα δημιουργούν ερωτηματικά αλλά και αυθόρμητες απαντήσεις, που έχουν τις ρίζες τους σε αλλοιωμένες ερμηνείες των θρησκευτικών κειμένων. Τί συμβαίνει στα αλήθεια θα το διαπιστώσετε οι ίδιοι. Η θεματική της ταινίας αναμφίβολα δεν είναι και η πιο πρωτότυπη, καθώς παραλλαγές της έχουμε δει πολλάκις στο παρελθόν. Ωστόσο, ο “άπειρος” (σκηνοθετικά) Robert Eggers φαίνεται τελικά πολύ πιο πεπειραμένος από βετεράνους του είδους, αποδίδοντας με περίσσεια τεχνική την μεταφυσικά δαιμονική ιστορία.

Ο Eggers δεν καταφεύγει ποτέ στην εύκολη τακτική του jump scare, χτίζοντας αργόσυρτα την άβολη και ανατριχιαστική ατμόσφαιρα που υποβόσκει, μεταχειριζόμενος στην εντέλεια την αποπνικτική φωτογραφία, τους εξαιρετικούς ηθοποιούς αλλά και την “αλλοπρόσαλλη” μουσική που συνάδει καταλυτικά στην απόκοσμη αισθητική του Witch. Ιδίως οι γονείς των παιδιών, οι Ralph Ineson και Kate Dickie, είναι εξαιρετικά πειστικοί στους ρόλους τους, αποδίδοντας με φυσικότητα το βαθύ θρησκευτικό φόβο που είναι ριζωμένος μέσα τους, ενώ και η νεαρή Anya Taylor-Joy ξεχωρίζει με την ερμηνεία της ως το μεγαλύτερο παιδί της οικογενείας και ουσιαστικά η πρωταγωνίστρια της ταινίας.

Το The Witch δεν είναι μία παραγωγή όπου θα δείτε να συμβαίνουν υπερφυσικά φαινόμενα κατά κόρον μπροστά στα μάτια σας. Αντιθέτως, οι ανατριχιαστικές και αφύσικες εικόνες παρουσιάζονται με φειδώ, προσδίδοντάς τους με αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερη αληθοφάνεια, οδηγώντας σε μία συνεχή δημιουργία φόβου που λίγες ταινίες τρόμου καταφέρνουν σε αυτό το βαθμό. Η αίσθηση που δημιουργεί ο σκηνοθέτης παραμένει ακόμα και μετά τους τίτλους τέλους -αν όχι ως φόβος- τουλάχιστον ως δέος για τις σκηνοθετικές του ικανότητες, που ευθύνονται για κάτι πραγματικά ξεχωριστό σε σχέση με την πλειοψηφία των ταινιών τρόμου.

Ο αργόσυρτος ρυθμός του The Witch καταλήγει σε ένα μοναδικό φινάλε, γυρισμένο τόσο έντεχνα, που στο μυαλό του γράφοντος έχει μείνει ως μία αξέχαστη σκηνή, σχεδόν όσο και το αριστουργηματικό φινάλε του The Wicker Man (του 1973, μόνο αυτό υπάρχει!). Σε μία εποχή όπου οι ταινίες τρόμου γυρίζονται πλέον με εύπεπτες μεθόδους, το The Witch δεν περιμένουμε να αφήσει τις ίδιες θετικές εντυπώσεις σε όλους. Πολλοί είναι που θα το βρουν βαρετό και ελάχιστα τρομακτικό. Όσοι, όμως, καταφέρουν να απορροφηθούν εξαρχής στη δαιμονική υπόσταση που το διαχέει, θα παρακολουθήσουν μία ταινία τρόμου που σπανίως εμφανίζεται στις κινηματογραφικές αίθουσες. Ο Robert Eggers στο παρθενικό του έργο δημιούργησε μία από τις καλύτερες ταινίες τρόμου που έχουμε δει ποτέ και αυτό το γράφουμε αρκετές μέρες μετά την προβολή της και αφού έφυγε ο αρχικός ενθουσιασμός. –