Internet Bullying

Ωμά, ορθά και κοφτά.

---

Πρόσφατη επικαιρότητα – τόσο αλλού, όσο κι εδώ – έφερε στην επιφάνεια την αέναη κοινωνική ασθένεια του bullying. Η αφορμή δεν έχει σημασία, γιατί το πρόβλημα αυτό εμφανίζεται με πάμπολλες μορφές σε ουκ ολίγες εκφάνσεις του καθημερινού μας βίου. Γι’ αυτόν τον λόγο, ας μη χάσουμε χρόνο και φαιά ουσία ασχολούμενοι με την όποια αφορμή κι ας βοηθήσουμε το ρόλο αυτού του άρθρου με συζήτηση επί του θέματος.

Όπως ίσως καταλάβατε, το κείμενο δε θα δοθεί στο σύνηθες ύφος του γράφοντα. Θα είναι ωμό κι άμεσο, στεγνό από παραφράσεις, κωμικά στοιχεία ή ό,τι άλλο μπορεί να ελαφρύνει τη διάθεση. Θα είναι βαρύ – κι αυτό καλύτερα να το γνωρίζετε εκ των προτέρων – μιας και θα ασχοληθούμε με ένα κοινωνικό φαινόμενο που έχει φτάσει σε σημείο να στερήσει και ζωές, περιορισμένοι όμως αποκλειστικά στην internet εκδοχή του.

To internet bullying είναι – μέσες άκρες – η κάθε λογής επιθετική συμπεριφορά από έναν ανώνυμο χρήστη προς έναν ή περισσότερους άλλους με σκοπό την επικράτηση κι επιβεβαίωση της “ισχύος” του επιτιθέμενου. Υλοποιείται μέσα από απότομες και συνήθως προσβλητικές εκφράσεις, που προκαλούν ψυχολογική βία στο θύμα και αποτελούν βάση για ευκολότερη παρόμοια συμπεριφορά στο τέλος. Όλα αυτά έχουν μια αιτία. Μια ρίζα, ένα σημείο εκκίνησης που αιτιολογεί (όχι δικαιολογεί) τη συμπεριφορά κι η οποία αν εξεταστεί σε βάθος, τελικά ξεγυμνώνει τον bully. Σηκώστε μανίκια. Αυτή η εξέταση θα ακολουθήσει σε λίγο.

Κάθε κοινωνικό υποσύνολο αποτελεί μικρογραφία της κοινωνίας μας. Αυτό το υποσύνολο μπορεί να είναι μια τάξη, ένα εργασιακό περιβάλλον ή – στην περίπτωσή μας – ένα forum. Τα προβλήματα ανατροφής και κοινωνικής συμπεριφοράς συνοδεύουν τον bully παντού. Δε μπορεί να τα κρύψει πίσω από την ανωνυμία του πληκτρολογίου, όπως δεν μπορεί να τα κρύψει και στο σχολείο ή στο γραφείο του. Ο bully είναι ένα άτομο θρασύδειλο. Κρύβεται πίσω από φαινομενική οργή και άγρια συμπεριφορά, ενώ στην πράξη είναι προβληματικός και σίγουρα αδύναμος. Για τον λόγο αυτό, επιτρέψτε στον γράφοντα από δω και πέρα να χρησιμοποιεί την “πατέντα” απόδοσης του όρου bully στην ελληνική, που δεν είναι άλλη από τη λέξη “Μπούλης”. Από δω και πέρα bully=μπούλης, ταιριαστό προσωνύμιο στον Χ δειλό, που κρύβεται πίσω από τη μάσκα ενός avatar.

Στην πραγματική ζωή, στον κόσμο του τσιμέντου, ο μπούλης κρύβει την αδυναμία του μέσα σε μια παρέα παρόμοιων δειλών και κοινωνικά προβληματικών ατόμων. Στο internet είναι πιο εύκολο γι αυτόν να εκδηλωθεί. Η φαινομενική ανωνυμία που προσφέρει η χρήση ενός avatar, του δίνει την ευκαιρία να εκδηλώσει τις εγκλωβισμένες του συμπεριφορές και την έλλεψη αγωγής. Αυτό συμβαίνει με τέτοια ευκολία, που θα ζήλευε κι ο ικανότερος ψυχολόγος ή αναλυτής συμπεριφοράς. Ο μπούλης νιώθει ασφαλής. Ανώνυμος, απροσπέλαστος. Θα γράψει το φαρμάκι του, θα επιτεθεί, θα βρίσει, θα ασκήσει ψυχολογική βία και μετά θα πιστέψει ότι θα εξαφανιστεί, επειδή θα κλείσει την καρτέλα του browser, θα σβήσει το ιστορικό ή θα αποφύγει την επαφή με τον ιστότοπο που διέπραξε το έγκλημά του.

Σε κάθε άνθρωπο κρύβεται η δυναμική μιας άλλης προσωπικότητας. Πολλοί από εμάς καταπιέζουν εκφάνσεις της ψυχολογίας τους για να μην εκτεθούν στη δράση των απανταχού μπούληδων. Αυτό μπορεί να έχει σαν συνέπεια την εν δυνάμει μπούλικη συμπεριφορά αυτού που μέχρι τώρα ήταν θύμα. Το internet είναι γόνιμο έδαφος για αλλαγή προσωπικότητας: πολλοί φαντασιωνόμαστε ότι είμαστε ninja (ο γράφων), κομάντο, τέρατα, ήρωες και ούτω καθ’ εξής. Όλα σύμβολα ισχύος, για να παγιώσουμε τη δική μας ψυχολογική εστία (με την αρχαϊκή έννοια) σε ένα χαοτικό χώρο. Κάποιοι άλλοι, όμως, φορούν την πραγματική τους συμπεριφορά στο internet.

Κάποιοι βγάζουν τον κρυμμένο Mister Hyde στη φόρα όταν κάτσουν στο πληκτρολόγιο. Αυτός ο κάποιος θα ορίσει εαυτόν ανώτερο από τους υπόλοιπους και θα βρίσει, θα προσβάλλει, θα μειώσει, θα τραμπουκίσει, δειλός καθώς είναι, θέλοντας να κρύψει την αδυναμία του στον παραγωγικό διάλογο. Όμως καταδικάζει τον εαυτό του περισσότερο. Όπως και να’χει, ό,τι και να κάνει ο καθένας για τον εαυτό του, είμαστε όλοι ίσοι. Κάθε άνθρωπος είναι ίσος με οποιονδήποτε άλλο. Έτσι, βάλλοντας ο μπούλης προς έναν συνάνθρωπό του, βάλλει έμμεσα και προς τον εαυτό του.

Ψάξε το φίλε μπούλη… Αυτός είναι ο λόγος που δε νιώθεις ποτέ πραγματική ικανοποίηση μέσα από αυτήν τη συμπεριφορά, παρά μόνο πρόσκαιρη ανακούφιση. Μια ασπιρίνη για ένα χρόνιο πρόβλημα. Σε εντόπισα, βλέπεις, ανάμεσα στους αναγνώστες – από την αρχή μάλιστα – γιατί για κάθε μπούλη ισχύουν δύο πράγματα: το ένα είναι ότι τους τρώει το σαράκι “να μην αποκαλυφθούν”, “ να μην τους πιάσουν”, αλλά και να δουν αν τα αποτελέσματα των πράξεών τους “είχαν αποτέλεσμα”. Να ξανά-επισκεφθούν τον τόπο του εγκλήματός τους. Έτσι, κοιτάς πίσω απ’ τη χαραμάδα το θέμα αυτο, γιατί σε τραβάει σα μαγνήτης. Γιατί φοβάσαι. Φοβάσαι μη σπάσει η πανοπλία κι αποκαλυφθεί ο γυμνοσαλιαγκας από κάτω.

Το άλλο είναι ότι ψάχνεις δεύτερη ευκαιρία. Στον κόσμο του τσιμέντου είσαι απομονωμένος, μίζερος κι αδύναμος. Νομίζεις ότι στον ψεύτικο κόσμο του ίντερνετ θα αλλάξει αυτό. Δεν αλλάζει. Όταν σβήσεις το μηχάνημά σου, θα είσαι πάλι αντιμέτωπος με την σκληρή πραγματικότητα. Η δεύτερη ευκαιρία που ψάχνεις είναι καταδικασμένη να αποτύχει, όπως και η πρώτη, γιατί οι κοινωνικές σου ελλείψεις και τα προβλήματα ανατροφής δεν έπαψαν να υπάρχουν. Η βάση είναι αδύναμη κι είσαι καταδικασμένος να τρέμεις.

Φίλες και φίλοι υπόλοιποι αναγνώστες. Η αστυνόμευση στο χώρο του internet γίνεται από moderators και admins, άτομα που δεν είναι εκπαιδευμένα να αντιμετωπίζουν μπούληδες. Από μια θέση στην οποία αύριο, μεθαύριο μπορεί να βρίσκεστε κι εσείς. Όμως, υπάρχει και πραγματικός νόμος. Να ξέρετε ότι κανένας και τίποτα δε μένει κρυφό από το νόμο, άπαξ κι αυτός αποκτήσει την αφορμή να στρέψει το μάτι του εκεί. Συνήθως αρκεί μια απλή αγωγή για να ξεσκεπαστεί ο μπούλης και να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πράξεών του.

Υπάρχει και μια άλλη οδός – και κλείνουμε εδώ. Οι μπούληδες είναι άτομα κοινωνικά απομονωμένα. Αυτή είναι η μεγαλύτερη, η πιο αποτελεσματική αχίλλειος πτέρνα τους. Απομονώστε τους και τους σκοτώσατε. Τους στερήσατε άμεσα, εύκολα και διά παντός την κάλπικη ισχύ τους. Αφήστε τους ειδικούς να τους αντιμετωπίσουν. Εσείς αγνοήστε τους. Θα πάνε να φωνάξουν άλλου, ψάχνοντας διέξοδο με λάθος τρόπο, μέχρι που κάποια στιγμή θα το καταλάβουν και θα πάνε να φωνάξουν στον καθρέφτη.